- Newsroom
Η Χαλκιδική, πέρα από τη στενή της σχέση με το Άγιον Όρος, διατηρεί και εκτός της Αθωνικής Πολιτείας εκκλησιαστικά κειμήλια εξαιρετικής αξίας, που συνδέουν τη λατρευτική ζωή με την ιστορία, την τέχνη και τη μνήμη των χαμένων πατρίδων.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν δύο Επιτάφιοι με ιδιαίτερη ιστορική και καλλιτεχνική σημασία: ο περίφημος Επιτάφιος της Μαριώρας, που φυλάσσεται στα Νέα Μουδανιά, και ο χρυσοκέντητος Επιτάφιος του 14ου αιώνα στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου στην Ορμύλια.
Ο Επιτάφιος των Νέων Μουδανιών αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα έργα εκκλησιαστικής κεντητικής στη Βόρεια Ελλάδα. Σύμφωνα με την επιγραφή στο κάτω μέρος του, χρονολογείται στο 1724 και είναι έργο της περίφημης Μαριώρας, μιας κεντήστρας για την οποία λίγα είναι γνωστά σε βιογραφικό επίπεδο, αλλά πολλά μαρτυρά το έργο της. Όπως έχει καταγραφεί, διατηρούσε εργαστήρι στην Κωνσταντινούπολη, ενώ ως ένα από τα ωραιότερα έργα της θεωρείται και η Ωραία Πύλη της Παναγίας της Καμαριώτισσας στη Χάλκη.
Ο Επιτάφιος είναι κεντημένος πάνω σε κόκκινο ατλάζι, με πλάτος 70,7 εκατοστά και ύψος 58 εκατοστά, ενώ η παρυφή του κοσμείται με χρυσό κροσσωτό σιρίτι. Τα ενδύματα αποδίδονται με χρυσό και αργυρό σύρμα, υλικά που κρατούν το φως και προσδίδουν στο έργο μια σχεδόν ανάγλυφη, πλαστική αίσθηση. Το σώμα του Χριστού και τα πρόσωπα των μορφών που Τον περιβάλλουν έχουν κεντηθεί με λεπτότατο σύρμα, με βελονιές που ακολουθούν την κατεύθυνση της ανατομικής καλλιγραφίας, όπως ακριβώς ο χρωστήρας ακολουθεί το πλάσιμο των μορφών σε μια εικόνα.
Πρόκειται για αφιέρωμα στον Ιερό Ναό του Αγίου Αβερκίου, στη Μονή της Θεοτόκου των Ελιγμών της Μικράς Ασίας, γεγονός που προσδίδει στο κειμήλιο και βαθύ προσφυγικό αποτύπωμα. Όπως εξηγεί ο Αρχιμανδρίτης Συνέσιος, η μεταφορά τέτοιων ιερών κειμηλίων στη νέα πατρίδα δεν είχε μόνο λατρευτικό χαρακτήρα, αλλά εξέφραζε και μια βαθιά συναισθηματική ανάγκη συνέχειας. «Καταθέτουν τα κειμήλια στο νέο τους Ναό για να τελούνται κανονικά οι
λειτουργίες… και μέσα από όλη αυτή τη διαδικασία δένονται με τα κειμήλια», σημειώνει χαρακτηριστικά, δίνοντας το στίγμα της σχέσης των Μικρασιατών προσφύγων με τα ιερά τους αντικείμενα.
Από την άλλη πλευρά, στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου στην Ορμύλια φυλάσσεται ένας ακόμη σπουδαίος Επιτάφιος, αυτή τη φορά βυζαντινός, που χρονολογείται στον 14ο αιώνα. Πρόκειται για ένα από τα παλαιότερα σωζόμενα εκκλησιαστικά κειμήλια της Χαλκιδικής εκτός Αγίου Όρους και συνιστά σπάνιο δείγμα υψηλής εκκλησιαστικής κεντητικής τέχνης.
Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, ο Επιτάφιος της Ορμύλιας έφτασε στον ναό ως χάρισμα από Βατοπεδινό μοναχό με καταγωγή από την Ορμύλια, στοιχείο που αναδεικνύει τη στενή πνευματική σύνδεση της περιοχής με τον αγιορείτικο κόσμο. Η παρουσία του εκεί δεν αποτελεί απλώς ένα ιστορικό γεγονός, αλλά έναν ζωντανό δεσμό ανάμεσα στη βυζαντινή κληρονομιά, την τοπική λατρευτική ζωή και τη συνέχεια της εκκλησιαστικής μνήμης.
Οι δύο αυτοί Επιτάφιοι, τόσο διαφορετικοί ως προς την εποχή και την καταγωγή τους, συναντώνται σε ένα κοινό σημείο: αποτελούν φορείς πίστης, τέχνης και ιστορικής συνέχειας. Στη Χαλκιδική, η Μεγάλη Εβδομάδα δεν ζει μόνο μέσα από το τυπικό της λατρείας, αλλά και μέσα από κειμήλια που εξακολουθούν να συγκινούν, να διδάσκουν και να θυμίζουν ότι η παράδοση δεν είναι παρελθόν είναι ζωντανή παρουσία.
