Don Schofield στη «ΜτΚ»: «Εδώ ανήκω»

Ο Don Schofield είναι από τις περιπτώσεις ανθρώπων που επέλεξαν την ζωή και την πατρίδα τους. Ένα ταξίδι ως φοιτητής και μία παραλία στη Σύρο έμελλε να τον καθορίσουν. Στον Γαλησσά ερωτεύτηκε την Ελλάδα και στα τοπία της βρήκε το μέρος που ανήκει. Σαρανταπέντε χρόνια αργότερα έχει ζήσει πλέον μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στη χώρα μας παρά στις ΗΠΑ, και, όπως λέει, «δεν την αλλάζει με τίποτα».

Είναι πτυχιούχος Κοινωνικών Επιστημών και Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας, ενώ κατέχει μεταπτυχιακό δίπλωμα στην Αγγλική Λογοτεχνία και στις Καλές Τέχνες με ειδίκευση στη δημιουργική γραφή. Έχει εργαστεί σε αμερικανικά, βρετανικά και ελληνικά κολλέγια και συνταξιοδοτήθηκε από τη θέση του διευθυντή στο Perrotis College, το τριτοβάθμιο τμήμα της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής. Το έργο του έχει τιμηθεί με το βραβείο ποίησης στη μνήμη της Cynthia Cahn (1990) και το Roberts Writing Award (1991). Παράλληλα, μεταφράζει Έλληνες ποιητές, όπως τον Νίκο Φωκά και την Κική Δημουλά.

Πριν λίγους μήνες, εξέδωσε το πρώτο του πεζογράφημα με τίτλο «From the Cyclops Cave: a braided memoir» και με αυτή την αφορμή, ο ποιητής, μιλώντας στα ελληνικά, αφηγήθηκε την ιστορία του στη «ΜτΚ».

Το Cyclops Cave, τα δύσκολα παιδικά χρόνια και το καταφύγιο της ποίησης

Το βιβλίο είναι βιογραφικό και περιγράφει τα καλοκαίρια του συγγραφέα στα μέσα της δεκαετίας του ’90 στην Κύθνο. Ο τίτλος αναφέρεται σε μία καλύβα με αυτό το όνομα, όπου έμεινε για τρία καλοκαίρια και την οποία ο ίδιος χαρακτηρίζει ως «το τέλειο μέρος». Εκείνη την περίοδο ζούσε ήδη πάνω από μία δεκαετία στην Ελλάδα και ταξίδευε συχνά. «Δεν ήμουν μόνιμος κάτοικος, οπότε κάθε τρεις με έξι μήνες έπρεπε να φεύγω από τη χώρα. Σε όλα τα ταξίδια μου κρατούσα ημερολόγιο. Όταν επέστρεφα, πήγαινα στην Κύθνο, όπου είχα τον χρόνο να δουλεύω τις σημειώσεις μου και να γράφω», περιγράφει.

Με εφαλτήριο την Κύθνο, ο συγγραφέας αφηγείται τη ζωή του -μία ζωή με δύσκολα παιδικά χρόνια, τα οποία όμως κατάφερε να μετατρέψει σε «ασπίδα». Η ιστορία του είναι συγκλονιστική.

Σε ηλικία τεσσάρων ετών, ο πατέρας του τον πήρε από τη μητέρα και τα αδέλφια του. Ήταν οδηγός υπεραστικών λεωφορείων και επειδή ο γιος του έπρεπε να πάει στο σχολείο, τον παρέδωσε σε μία άγνωστη, για το παιδί, γυναίκα. Θυμάται πολύ καθαρά την στιγμή που τον άφησε μαζί της, μέσα σε ένα σκοτεινό μπαρ, την ώρα που βράδιαζε. Από εκεί και μέχρι την ενηλικίωσή του ο Don Schofield θα άλλαζε πολλά σπίτια και πολλές οικογένειες. Εκεί έμεινε πέντε χρόνια, ίσως τα πιο ευτυχισμένα στην παιδική του ηλικία.

Ακολούθησαν επιστροφές στο σπίτι του πατέρα του, συγκρούσεις με τη νέα μητριά του, παραμονή σε ιδρύματα και φοίτηση σε καθολικά οικοτροφεία.

Έκανε μέχρι και φυλακή στα 17 του όταν έκλεψε για τρίτη φορά ένα αυτοκίνητο. Στην συνέχεια εισήχθη σε ένα διετές πρόγραμμα σπουδών στο πανεπιστήμιο και στα 19 του παντρεύτηκε. Σύντομα χώρισε και άλλαξε σχολή. Τότε έγινε η μεγάλη αλλαγή στη ζωή του. Όπως περιγράφει, ήταν τότε που ανακάλυψε τη χαρά των γραμμάτων και των σπουδών. Του άρεσε πολύ η ιστορία και η μυθολογία. Είχε καθηγητές που τον ενέπνευσαν τόσο ως προς την γνώση αλλά και την ποίηση. Αργότερα συνέχισε τις σπουδές του και μετακόμισε από την Καλιφόρνια στη Μοντάνα όπου φοίτησε δίπλα στον σπουδαίο Αμερικανό ποιητή Richard Hugo. Σε αυτά τα χρόνια συνειδητοποίησε ότι είχε μετά-τραυματικό στρες (PTSD), ενώ βρήκε τη διέξοδο και καταφύγιο στην ποίηση. Όπως εξηγεί «η ποίηση είναι θραύσματα, δεν υπάρχει συνοχή και αυτό με εξίταρε». Και προσθέτει: «άρχισα να γράφω ποίηση όταν συνειδητοποίησα ότι μπορώ να γράφω για τη δική μου εμπειρία και ιδιαίτερα τα παιδικά μου χρόνια. Μέχρι τότε νόμιζα ότι πρέπει να γράφεις μόνο για μεγάλες ιδέες, ήταν άλλη η κουλτούρα».

Αν στην ποίηση «δεν υπάρχουν κανόνες», στο πεζό, όπως λέει, «πρέπει να αφηγηθείς μία ιστορία που να κρατά τον αναγνώστη». Για χρόνια δεν τον ενδιέφερε η πεζογραφία. Αυτό άλλαξε όταν του ζητήθηκε να γράψει τα απομνημονεύματα γνωστού επιχειρηματία στη Θεσσαλονίκη. Ασχολήθηκε με το έργο για τρία χρόνια και τότε σκέφτηκε να γράψει και τη δική του ιστορία. Παρακολούθησε σχετικά μαθήματα και ξεκίνησε το βιβλίο του. Μυθοπλασία δεν γράφει ποτέ. «Όταν η πραγματικότητα είναι τόσο δύσκολη, όταν προσπαθώ ακόμη να καταλάβω την ζωή, δεν μπορώ να γράψω για κάτι που δεν υπάρχει».

Ο «έρωτας» με την Ελλάδα

Η πρώτη επαφή του Don Schofield με την Ελλάδα έγινε το 1976, όταν ταξίδευε στην Ευρώπη ως φοιτητής. Τότε βρέθηκε στη Σύρο, στον Γαλησσά, όπου έζησε, όπως λέει, μία «ήταν παράδεισος, πρωτόγονη εμπειρία». Έμεινε σε αυτήν την παραλία για λίγες ημέρες. Στη συνέχεια επισκέφθηκε την Βόρεια Ελλάδα όπου το τοπίο του θύμισε τα παιδικά του χρόνια στην Καλιφόρνια του ’50. Ταυτόχρονα, λάτρευε την ελληνική μυθολογία και ένιωθε ότι βιώνει ο ίδιος τον μύθο όταν γνώριζε ντόπιους με ονόματα «Οδυσσέας» ή «Πηνελόπη». Γυρνώντας στις ΗΠΑ, η Ελλάδα έμεινε στο μυαλό του. Ήδη από την Αμερική άρχισε να μαθαίνει κάποια ελληνικά. Αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές του, μάζεψε λεφτά και επέστρεψε στην Ελλάδα, το 1980. Έκτοτε δεν έφυγε ποτέ αν και αρχικά ήρθε προσωρινά, για κάποιους μήνες. Σύντομα βρήκε δουλειά και άρχισε να μαθαίνει ελληνικά. Στη συνέχεια εργάστηκε σε κολλέγιο στην Αθήνα. «Δεν αποφάσισα να μείνω. Απλώς έμεινα» σημειώνει.

«Εδώ βρήκα τον ‘τόπο’ μου»

Μετά από 45 χρόνια στην Ελλάδα, παρατηρεί ότι η νοοτροπία έχει αλλάξει, «αλλά η ουσία παραμένει η ίδια». Του αρέσει ο τρόπος ζωής, τα τοπία, η φύση, το φαγητό. «Επηρεάστηκα σε πολλά από τους Έλληνες αλλά όχι σε όλα. Εγώ δεν αργώ ποτέ στα ραντεβού μου» λέει χαριτολογώντας ενώ θυμάται το «λάθος» που έκανε να φέρει το ποδήλατό του στην Αθήνα το 1984 καθώς ήταν εντελώς ακατάλληλη για ποδηλάτες -κάτι που δεν έχει αλλάξει ιδιαίτερα.

Το 2004 απέκτησε ελληνική υπηκοότητα, όταν και μετακόμισε, για τα μάτια μιας γυναίκας, στη Θεσσαλονίκη. Σήμερα ζει στο Πανόραμα, σε ένα σπίτι που αγαπάει πολύ. «Βλέπω τον Όλυμπο από το παράθυρό μου μου. Δεν το αλλάζω με τίποτα», λέει χαρακτηριστικά. Φυσικά αντιμετωπίζει όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Έλληνες αλλά δεν παραπονιέται. Παραδέχεται πως έχει μεγαλύτερη σχέση με τις ειδήσεις και την πολιτική των ΗΠΑ την οποία πονάει για αυτά που περνάει. Σε κάθε περίπτωση όμως εκείνος ανήκει εδώ. «Δεν ένιωσα ποτέ πως ανήκω στην Αμερική. Εδώ ανήκω, το ένιωσα από την αρχή» καταλήγει.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Το «From the Cyclops Cave: a braided memoir» κυκλοφορεί από την Οpen Books διαδικτυακά και σε επιλεγμένα βιβλιοπωλεία

*Δημοσιεύθηκε στη «ΜτΚ» στις 11.01.2026