Δανάη Δεληγεώργη: Κανείς δεν είναι «λάθος», είμαστε απλά διαφορετικά προγραμματισμένοι

«Ξέρεις ότι κουνάς το πόδι σου την ώρα που μιλάμε;» με ρωτάει η δρ Δανάη Δεληγεώργη την ώρα που κάνουμε συνέντευξη για το νέο της βιβλίο «Πάνω, κάτω, μπροστά, πίσω». Συνειδητοποιώ ότι όντως έχω υπερκινητικότητα και σταματάω ακαριαία. «Δεν το λέω για να σταματήσεις, το λέω για να το παρατηρήσεις» μου λέει. «Το έκανα ασυναίσθητα» της απαντάω. «Ακριβώς! Δεν το έκανες εσύ, το έκανε το σώμα σου! Μπορεί αυτή τη στιγμή να βιάζεσαι, να κρυώνεις, να πεινάς… μπορεί να σημαίνει οτιδήποτε. Κάτι όμως σημαίνει» συνεχίζει περιγράφοντας με τον καλύτερο τρόπο τι εννοεί όταν λέει «άκου το σώμα σου».

«Το σώμα μας μάς πάει κάπου πριν το πάμε εμείς. Πολλές φορές καλούμαστε να λειτουργήσουμε σε συνθήκες που δεν μας ταιριάζουν. Οτιδήποτε έξω από το ‘κανονικό’ βαφτίζεται απόκλιση. Οι τέσσερις τάσεις έρχονται για να κάνουν αυτόν ακριβώς τον διαχωρισμό. Να μας κάνουν να παρατηρήσουμε πρώτα τον εαυτό μας και στη συνέχεια να τον αποδεχθούμε. Να καταλάβουμε ότι κανείς δεν είναι ‘λάθος’, είμαστε απλά διαφορετικά προγραμματισμένοι» σημειώνει η κ. Δεληγεώργη, ψυχοπαιδαγωγός κοινωνικής και συναισθηματικής ανάπτυξης.«Είναι σαν να πηγαίνεις σε ένα δάσος και να λες ότι πρέπει να βλέπεις μόνο πεύκα και άρα όλα τα άλλα δέντρα είναι κάποια λάθος ανάπτυξη πεύκου», λέει χαρακτηριστικά.

Στο βιβλίο της αναλύει τέσσερις τάσεις που εξηγούν/κατηγοριοποιούν κινήσεις και μοτίβα που ακολουθεί ασυναίσθητα το σώμα μας καθώς και τι δείχνουν αυτές για εμάς.

Τις εξηγεί με τέσσερα παραδείγματα:
1) Πάνω: Ξυπνάει το πρωί, ανοίγει τα μάτια του και το σώμα του τον τρέχει, τινάζεται, είναι κατευθείαν ενεργητικός: Άρα το σώμα του τον πάει πάνω.
2) Κάτω: Ξυπνάει και αφουγκράζεται το ίδιο του το σώμα, αν πονάει που νιώθει, συλλέγει πληροφορίες από μέσα του.
3) Μπροστά: Ξυπνάει και σκέφτεται μόνο την ατζέντα του, κάνει μηχανικά πράγματα, είναι εκτελεστικός και έχει ήδη προγραμματίσει την ατζέντα του από το βράδυ.
4) Πίσω: Ξυπνάει και αφουγκράζεται κατευθείαν τον χώρο, αν έχει κρύο, φασαρία, για να προσδιοριστεί και να κάνει κάτι σε αυτό, άρα κάνει τον εαυτό του πίσω.

«Το ενδιαφέρον είναι ότι κάποιος μπορεί να έχει δύο τάσεις. Εάν πεις σε έναν ‘κάτω’ να ξεκινήσει τη μέρα του σα να είναι ‘πάνω’ τον τρέλανες. Ζούμε σε μία κοινωνία που πρέπει να λειτουργούμε κάπως, πριν ακούσουμε το σώμα μας» προσθέτει.
Όπως λέει, σκοπός είναι να καταλάβουμε ότι όλοι είμαστε διαφορετικοί και ίδιοι. «Είναι σαν το δακτυλικό αποτύπωμα. Σε όλους είναι διαφορετικό, αλλά όλοι έχουμε ένα». Αφού γίνει αυτή η συνειδητοποίηση, εκεί ξεκινάει η ανάλυση της διαφορετικότητας, της ομοιότητας και της συμπερίληψης. «Το πρώτο βήμα είναι όμως ότι πρέπει να ακούμε το σώμα μας» επιμένει. «Εάν δεν δίνεις στο σώμα σου αυτά που χρειάζεται, αποκλείεται στη ζωή σου να μην βγει κάπου, κάποια στιγμή. Γιατί αυτές είναι οι ανάγκες σου. Πόσο καιρό μπορείς να τις καταπατάς και να μην ‘εκπυρσοκροτήσουν’ με κάποιον τρόπο; Πόσο καιρό πιστεύεις δεν θα αντιδράει το σώμα σου;».

Άρα καλές οι σκέψεις αλλά πρέπει να σεβόμαστε όλον τον οργανισμό. «Δυστυχώς, κανείς δεν μας εκπαιδεύει στην αυτοπαρατήρηση. Μας εκπαιδεύουν στη μίμηση κοινωνικά και θρησκευτικά στο κατ’ εικόναν και καθ’ ομοίωση. Δεν είναι εύκολο αλλά αν ξεκινήσεις σιγά-σιγά, μετά κάθε φορά κάτι χτίζεται, κάτι μαθαίνεις για σένα και το κρατάς. Παρατηρείς ουσιαστικά τις κινήσεις σου. Πού σε πάει το σώμα σου πριν αποφασίσεις. Και όλα έχουν μία κάποια ερμηνεία. Για κάποιο λόγο το κάνει. Συχνά συμπεριφερόμαστε σαν το σώμα μας να είναι κάτι που του κάνουμε τη χάρη να το μεταφέρουμε μαζί μας ενώ στην πραγματικότητα συμβαίνει το ακριβώς ανάποδο. Αυτό μας πάει και μας φέρνει και εμείς δεν το ακούμε. Το ζητούμενο είναι να παρατηρήσουμε τον εαυτό μας, να αποκρυπτογραφήσουμε τι μας λέει το σώμα μας και να δούμε από πού πηγάζει αυτό που νιώθουμε. Αν χρειάζεται ψυχολογική ή ψυχιατρική παρέμβαση, προφανώς και να γίνει. Αλλά η βάση είναι η αυτοπαρατήρηση και η ανάλυση των δεδομένων μας» εξηγεί.

Η ασυνείδητη αντίδραση από τη συνειδητή ανταπόκριση

Πολλές φορές όμως, σχολιάζω, οι ενστικτώδεις αντιδράσεις μας βασίζονται σε βαθιά ριζωμένες προκαταλήψεις. «Το να ακούσεις γιατί έχεις αυτή την προκατάληψη είναι πολύ σημαντικό και αν θα λειτουργήσεις με βάση αυτήν. Εκεί διαχωρίζεται η ασυνείδητη αντίδραση από τη συνειδητή ανταπόκριση. Πρέπει να συγχωρούμε τον εαυτό μας για ό,τι φέρνει στην επιφάνεια και, μέσω της αυτοπαρατήρησης, να αναλύουμε αν αυτό μας είναι ωφέλιμο στο παρόν, πριν δράσουμε» απαντά η κ. Δεληγεώργη.

Η ίδια θεωρεί πως το μεγαλύτερο κοινωνικό πρόβλημα σήμερα είναι ότι έχουμε εγκλωβιστεί στις ταμπέλες του «σωστού» και του «λάθους». «Χανόμαστε στις λέξεις και στις μεταφράσεις τους. Χρειαζόμαστε λιγότερο θόρυβο, περισσότερα φίλτρα, και να είμαστε πιο ήρεμοι, συμπεριληπτικοί και συναινετικοί με τον εαυτό μας και τους γύρω μας».

Δεν πιστεύει όμως ότι η σύγχρονη εποχή δημιουργεί περισσότερο «μπέρδεμα» με την ταυτότητα -το αντίθετο μάλιστα. «Όσο περνούν τα χρόνια η γνώση και η πληροφορία αυξάνονται. Ζούμε όλο και πιο ασφαλείς, κάτι που αποδεικνύεται από την αύξηση του πληθυσμού και του προσδόκιμου ζωής. Από την άλλη, πριν από 20 χρόνια, π.χ. κυριαρχούσε η πατριαρχία και ο καθωσπρεπισμός του ‘πρέπει να είσαι κάποιος συγκεκριμένος’. Δεν σου επιτρεπόταν να είσαι τίποτα άλλο πέρα από αυτό που σου όριζαν. Σήμερα, αντίθετα, ζούμε στην εποχή της σχετικότητας. Οι απαντήσεις είναι μπροστά μας, αρκεί να βρούμε τη γλώσσα και να κάνουμε τις σωστές ερωτήσεις».

Σε ό,τι αφορά τα social media και τα podcast που κάνει, σχολιάζει πως πρόκειται για ένα εργαλείο το οποίο από μόνο του δεν έχει δύναμη. «Η δύναμη ανήκει πάντα στον χρήστη» λέει χαρακτηριστικά και εξηγεί: «Το θέμα είναι πότε παρακολουθείς κάτι, γιατί το παρακολουθείς και με τι στόχο. Υπάρχει ολόκληρος κλάδος, όπως η βιβλιοθεραπεία και η βιντεοθεραπεία, για ανθρώπους που προτιμούν να διαβάζουν ή να βλέπουν κάτι αντί να μιλούν. Αν υπάρχει φίλτρο, το βίντεο είναι ένα χρήσιμο, ελεύθερο εργαλείο. Αν κάποιος πάρει ένα τρυπάνι και προσπαθήσει να καθαρίσει τα αυτιά του, δεν φταίει το τρυπάνι».

Τέλος, η ίδια θα ήθελε το βιβλίο της να λειτουργήσει ως γέφυρα μετάβασης. «Να προσφέρει τις κατάλληλες λέξεις ώστε ο αναγνώστης να ερμηνεύσει μία κατάσταση και να πει: ‘Α, γι’ αυτό συμβαίνει αυτό’. Η πλειοψηφία των ανθρώπων που έρχονται στο γραφείο μου είναι πεισμένοι ότι κάτι πάει λάθος με αυτούς. Τίποτα δεν πάει λάθος με κανέναν, απλά δεν έχουν λόγια να ορίσουν αυτό που τους συμβαίνει. Το πρώτο βήμα είναι η αυτοπαρατήρηση: Πού είμαι; πού θέλω να πάω; και τι κάνω καθημερινά για να το πετύχω;».

Το βιβλίο «Πάνω, κάτω, μπροστά, πίσω» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Διόπτρα.

*Δημοσιεύτηκε στη «ΜτΚ» στις 24/05/2026