Στις 11 Μαρτίου ο Χάρης Καστανίδης εισήλθε στο 71ο έτος της ηλικίας του, γεννηθείς το 1956. Στα μισά εξ αυτών, διετέλεσε βουλευτής, αδιαλείπτως από το 1981, όταν πρωτοεξελέγη στα 25 του χρόνια, ως το 2012 και από το 2019 ως το 2023. Σύνολο σχεδόν 35 έτη. Απ' αυτά περίπου το 1/3 υπηρέτησε σε κυβερνητικές θέσεις, περνώντας από διάφορα υπουργεία (Εσωτερικών, Παιδείας, Δικαιοσύνης, Μεταφορών, Μακεδονίας Θράκης). Στα πρώτα χρόνια του, στις κυβερνήσεις του Ανδρέα Παπανδρέου ως υφυπουργός και αναπληρωτής υπουργός και στη συνέχεια ως υπουργός στις κυβερνήσεις του Κώστα Σημίτη και του Γιώργου Παπανδρέου.
Έπειτα από μια τόσο παραγωγική και μακρά πολιτική διαδρομή θα περίμενε κανείς ο Καστανίδης να αποσυρθεί κάπου ήσυχα προκειμένου να συγγράψει τα απομνημονεύματά του. Και έχει αρκετά να πει καθώς είχε την τύχη να είναι μέρος της μεταπολιτευτικής ιστορίας της χώρας, ως εντολοδόχος δεκάδων χιλιάδων ψηφοφόρων της Α' Θεσσαλονίκης, να υπηρετήσει τρεις πρωθυπουργούς, να γνωρίσει δόξες, αλλά και απογοητεύσεις, συγκρούσεις, παραιτήσεις και μία διαγραφή.
Η σύγκρουση με τον Ανδρουλάκη
Ο Καστανίδης παραιτήθηκε από μέλος του ΠΑΣΟΚ την περασμένη Δευτέρα μετά την απόφαση του συνεδρίου, σύμφωνα με την οποία όσοι διετέλεσαν για είκοσι και περισσότερα χρόνια βουλευτές, δεν θα μπορούν να είναι υποψήφιοι, Η απόφαση ελήφθη έπειτα από εισήγηση του προέδρου Νίκου Ανδρουλάκη. Ο Χάρης θεώρησε τη συγκεκριμένη εισήγηση ως “φωτογραφική” προκειμένου να αποκλειστεί ο ίδιος από τα ψηφοδέλτια αφού, με τα σημερινά δεδομένα, κανείς άλλος από το ΠΑΣΟΚ δεν υπάγεται σε αυτήν την κατηγορία. Περισσότερα από είκοσι χρόνια έχουν και οι Γιώργος Παπανδρέου και ο Ευάγγελος Βενιζέλος (σε περίπτωση επιστροφής του) οι οποίοι, όμως ως πρώην πρόεδροι του κόμματος εξαιρούνται αυτής της καταστατικής απαγόρευσης.
Στην κοινοβουλευτική καριέρα του Καστανίδη, με τα χρώματα του ΠΑΣΟΚ είχε θέσει τέλος ο Ανδρουλάκης ήδη από το 2023 όταν αποφάσισε να κρατήσει για τον εαυτό του την έδρα της Θεσσαλονίκης, τόσο στη Βουλή της μιας μέρας, τον Μάιο, όσο και σε αυτήν του Ιουνίου. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της εποχής εκείνης ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ είχε πει τότε στον Καστανίδη, αλλά και σε ορισμένους δημοσιογράφους της Θεσσαλονίκης ότι στις επαναληπτικές εκλογές του Ιουνίου θα επιλέξει άλλη εκλογική περιφέρεια, προκειμένου η πόλη να έχει εκπρόσωπο στο Κοινοβούλιο, αφού δεν κατάφερε να εξασφαλίσει έδρα στη Β' Θεσσαλονίκης. Ο Ανδρουλάκης δεν τήρησε την υπόσχεσή του. Όπως ανέφερε ο ίδιος σε στέλεχος του τοπικού ΠΑΣΟΚ, το ήδη ραγισμένο γυαλί στη σχέση του με το Καστανίδη έσπασε όταν σε επικοινωνία που είχε με τον πρώην υπουργό εκείνος τον αποκάλεσε “ανήθικο”.
Σε κάθε περίπτωση, πάντως, το γεγονός ότι ο Ανδρουλάκης θα μπορούσε να κρατήσει μία από τις δύο έδρες στη γενέτειρά του στο Ηράκλειο, προκειμένου να μην αφήσει κοινοβουλευτικά ορφανή τη Θεσσαλονίκη, ξύνισε πολλούς.
Ο νεότερος βουλευτής
Η σύγκρουση με τον Ανδρουλάκη δεν είναι η πρώτη του Καστανίδη με τους αρχηγούς του ΠΑΣΟΚ. Το 1981 σε ηλικία μόλις 25 ετών ο Χάρης πήρε το χρίσμα του υποψήφιου βουλευτή από τον ίδιο τον Ανδρέα σε επίσκεψη στο Καστρί. Ο πατέρας του Καστανίδη, Γιώργος, βουλευτής Κοζάνης με την Ένωση Κέντρου ήταν από τους πλέον ένθερμους υποστηρικτές του Ανδρέα στη σύγκρουση του τελευταίου με τη συντηρητική πτέρυγα του κόμματος κατά την προδικτατορική περίοδο.
Ο Παπανδρέου πρότεινε στον Χάρη να είναι υποψήφιος στην Κοζάνη, όμως εκείνος του είπε πως δεν ήταν έτοιμος για κάτι τέτοιο, καθώς μόλις είχε ολοκληρώσει τις σπουδές και τις στρατιωτικές υποχρεώσεις του κι έτσι προέκυψε η Θεσσαλονίκη. Το ΠΑΣΟΚ αναζητούσε τότε υποψήφιο στη Θεσσαλονίκη από το χώρο της νεολαίας. Ο πρώτος της επετηρίδας Λευτέρης Τζιόλας είχε μόλις διαγραφεί από τον Ανδρέα ενώ άλλοι δύο, οι Γιάννης Δατσέρης και Γιάννης Μαγκριώτης αρνήθηκαν. Κάπως έτσι ο Χάρης έγινε ο νεαρότερος σε ηλικία βουλευτής του ελληνικού κοινοβουλίου. Τα πρώτα του κυβερνητικά ένσημα τα κόλλησε την περίοδο 1985 – 1989 ως υφυπουργός Εσωτερικών και Παιδείας.
Οι σχέσεις του με τον Ανδρέα δοκιμάστηκαν όταν ξέσπασε το σκάνδαλο Κοσκωτά. Ο Καστανίδης είχε ταχθεί ανοιχτά υπέρ της “κάθαρσης” με συνεχείς δηλώσεις στα όρια της διαγραφής. Μετά την επιστροφή του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 1993 ο Χάρης επέστρεψε στο υπουργείο Εσωτερικών αλλά ως αναπληρωτής υπουργός. Στη μετάβαση από τον Ανδρέα στον Κώστα Σημίτη ο Καστανίδης δια μέσου των “Γεννηματικών” προσχώρησε στο στρατόπεδο των εκσυγχρονιστών.
Η σύγκρουση με τον Σημίτη
Υπουργός έγινε για πρώτη φορά επί πρωθυπουργίας Σημίτη. Τον Ιανουάριο του 1996 τοποθετήθηκε στο υπουργείο Μεταφορών την περίοδο της προετοιμασίας των μεγάλων έργων υποδομής καθώς και τεράστιων προμηθειών σε ΟΣΕ και ΟΤΕ. Ως υπουργός ανέλαβε να εκπονήσει νομοσχέδιο για την αλλαγή του θεσμικού πλαισίου για τις δημόσιες προμήθειες και τα δημόσια έργα καθώς στις 31 Δεκεμβρίου 1997 εξέπνεε η προθεσμία που είχε θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση για τις απευθείας αναθέσεις έργων ή προμηθειών του δημοσίου. Από την 1η Ιανουαρίου 1998 όλα θα έπρεπε να γίνονται κατόπιν διαγωνισμών.
Η κυβέρνηση Σημίτη τελικώς υπαναχώρησε από την ψήφιση εκείνου του νόμου, με τον Καστανίδη να υποβάλει την παραίτησή του τον Σεπτέμβριο του 1997 η οποία έγινε δεκτή. Τον αντικατέστησε ο Τάσος Μαντέλης ο οποίος ως το τέλος του 1997 έδωσε με απευθείας ανάθεση στη Siemens και στην Intracom 850 εκατ. ευρώ που αφορούσαν προμήθειες του ΟΤΕ και άλλα 300 εκατ. ευρώ που δόθηκαν στη Siemens και αφορούσαν αγορά τροχαίου υλικού για ΟΣΕ και ΗΣΑΠ. Λίγους μήνες αργότερα, στις αρχές του 1998, σε λογαριασμό του κ. Μαντέλη κατατίθενται οι γνωστές «προεκλογικές χορηγίες».
Ο Καστανίδης επανήλθε στην κυβέρνηση αρκετά χρόνια αργότερα, τον Ιούλιο του 2003, προς το τέλος της πρωθυπουργίας Σημίτη, ως υπουργός Μακεδονίας Θράκης.
Η κόντρα με Βενιζέλο...
Μετά την απώλεια της εξουσίας το 2004 και την αποχώρηση του Σημίτη ο Καστανίδης συντάχθηκε με τον Γιώργο Παπανδρέου. Όχι μόνο εξαιτίας των ιστορικών δεσμών με τους Παπανδρέου, αλλά και επειδή, όπως διαφαινόταν, το αντίπαλο δέος του Γιώργου ήταν ο Ευάγγελος Βενιζέλος με τον οποίο ο σχεδόν συνομήλικός του Χάρης συγκρούονταν για την πρωτοκαθεδρία στη Θεσσαλονίκη και όχι μόνον. Γι' αυτό και στη σκληρή αναμέτρηση για την αρχηγία το 2007 ο Καστανίδης υποστήριξε τον Παπανδρέου.
Όταν το ΠΑΣΟΚ κέρδισε τις εκλογές του 2009 και βρέθηκε με την καυτή πατάτα της χρεοκοπίας ανά χείρας, ο Καστανίδης, όντας υπουργός Δικαιοσύνης, πρότεινε στον Παπανδρέου να προσφύγει σε πρόωρες εκλογές το φθινόπωρο του 2010, μαζί με τις αυτοδιοικητικές γιατί, όπως έλεγε, “εμείς με άλλο πρόγραμμα πήραμε τις εκλογές, άλλο εφαρμόζουμε”. Παράλληλα προέβλεψε ότι “εάν εφαρμόσουμε όλα αυτά χωρίς την έγκριση του λαού τότε το ΠΑΣΟΚ αλλά και γενικότερα η δημοκρατική παράταξη θα σβήσει από το χάρτη για πολλά χρόνια”. Οι εξελίξεις δεν τον διέψευσαν. Η –κατά πολλούς ορθή- πρόταση του Καστανίδη απερρίφθη τότε από τον Παπανδρέου ο οποίος, ενάμιση χρόνο μετά υιοθέτησε την πρόταση για διεξαγωγή δημοψηφίσματος η οποία όμως του στοίχισε την πρωθυπουργία.
Σύμφωνα, μάλιστα, με μαρτυρίες, ο Καστανίδης προσπάθησε δύο φορές να αποτρέψει τον Παπανδρέου από το να παραδώσει την πρωθυπουργία. Η πρώτη ήταν το καλοκαίρι του 2011 όταν μαζί με τον Δημήτρη Ρέππα κατόρθωσαν την τελευταία στιγμή να τον πείσουν να μην παραδώσει στον Σαμαρά. Τη δεύτερη φορά όμως το εγχείρημα του δημοψηφίσματος αποσταθεροποίησε πλήρως τον Παπανδρέου καθιστώντας τον αδύναμο να διατηρήσει, όχι μόνο το αξίωμα του πρωθυπουργού αλλά ακόμη και αυτό του προέδρου του ΠΑΣΟΚ, το οποίο παραδόθηκε άνευ όρων στον Βενιζέλο.
...και η διαγραφή από τον Παπανδρέου
Τον Φεβρουάριο του 2012 ο Καστανίδης, μαζί με άλλους 30 βουλευτές του ΠΑΣΟΚ διαγράφονται από το κόμμα επειδή καταψήφισαν ή απείχαν από την ψηφοφορία για την έγκριση του δεύτερου μνημονίου. Από τη στιγμή εκείνη και για την επόμενη πενταετία ο Χάρης περιπλανήθηκε σε διάφορους πολιτικούς σχηματισμούς. Αρχικά ίδρυσε μαζί με τη Λούκα Κατσέλη την “Κοινωνική Συμφωνία” η οποία όμως στις εκλογές του Μαΐου 2012 πήρε μόλις 0,96%. Αμέσως μετά τα “έσπασε” με την Κατσέλη η οποία επιχειρούσε εν κρυπτώ προσέγγιση με τον ΣΥΡΙΖΑ.
Τη διετία 2013-2014 βρέθηκε κοντά στη ΔΗΜΑΡ του Φώτη Κουβέλη με τον οποίο όμως επίσης τα “έσπασε” όταν ο τελευταίος προσέγγισε τον ΣΥΡΙΖΑ, στη διάρκεια των ζυμώσεων για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας. Το 2015 ο Καστανίδης εντάχθηκε στο Κίνημα Δημοκρατών Σοσιαλιστών του Γιώργου Παπανδρέου το οποίο στις εκλογές του Ιανουαρίου 2015 έλαβε 2,47% μένοντας εκτός Βουλής.
Στο διάστημα που ακολούθησε, και για την επόμενη διετία, προχώρησε σε οικειοθελή πολιτική αγρανάπαυση η οποία διήρκεσε ως το 2017 όταν επανέκαμψε στον φυσικό πολιτικό του χώρο και το 2019 επανεξελέγη βουλευτής. Στις εκλογές του Μαΐου 2023 βγήκε πρώτος σε σταυρούς, αλλά η απόφαση του Ανδρουλάκη να κρατήσει την έδρα της Α' Θεσσαλονίκης τον έθεσε εκτός Κοινοβουλίου.
Το επόμενο βήμα
Όπως φάνηκε από την επιστολή παραίτησής του από το ΠΑΣΟΚ την οποία δημοσιοποίησε την περασμένη Δευτέρα, ο Καστανίδης δεν σκοπεύει να το βάλει κάτω. Είναι ον πολιτικό και επιπλέον, είναι Πόντιος πεισματάρης. γι' αυτό και κλείνει την επιστολή παραίτησής του με την υπόσχεση ότι “οι αγώνες θα συνεχιστούν”. Υπό ποία κομματική σημαία θα φανεί προσεχώς.
Δια της εις άτοπον απαγωγής θα έλεγε κανείς ότι η συστράτευση με το υπό ίδρυση κόμμα του Αλέξη Τσίπρα είναι μονόδρομος για τον Χάρη. Με κανέναν άλλο, υπάρχοντα ή υπό εκκόλαψη πολιτικό χώρο, δεν μπορεί να συμπορευτεί. Μια άλλη επιλογή που μπορεί να έχει είναι να παραμείνει προς το παρόν εκτός παιχνιδιού. Όπως το έκανε την περίοδο 2015-2017. Μόνο που τότε ήταν δέκα χρόνια νεότερος...
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Μακεδονία της Κυριακής" στις 10.05.2026
