Γράφει
Μιχάλης Γουδής
Καθίσταται μέρα με τη μέρα ολοένα και πιο ξεκάθαρο από τις αντιδράσεις στις παγκόσμιες εξελίξεις μέχρι και από αυτές για όσα συμβαίνουν τοπικά. Οι νέες «αξίες» του καιρού μας, το δίκαιο του ισχυρού, η απόδοση λιγότερης σημασίας στους κανόνες και το Δίκαιο, η παράδοση χώρων ή αγαθών κοινής ωφέλειας στους οικονομικά ισχυρούς, ώστε να «γίνουν πράγματα», να «έρθει η ανάπτυξη» ό,τι κι αν σημαίνει αυτό, τείνουν να λάβουν πλειοψηφική αποδοχή.
Αυτή η εξέλιξη είναι ο καθρέφτης της αποτυχίας της πολιτικής και κυρίως ενός πολιτικού συστήματος που έθεσε ως προτεραιότητα την αναπαραγωγή του και όχι την αντιπροσώπευση, την εξυπηρέτηση των αναγκών των πολλών. Οι κοινωνίες σε ολόκληρη την Ευρώπη βράζουν και ανοίγουν με γοργό βήμα το δρόμο σε ακόμη περισσότερα πολιτικά τέρατα. Τα βιβλία του Ουελμπέκ διαβάζονται σήμερα ως προφητικά, ειδικά όσο πλησιάζουν οι επόμενες προεδρικές εκλογές στη Γαλλία.
Με αυτές τις συνθήκες και ενώ αναζητούνται απαντήσεις σε όλα τα μεγάλα κοινωνικά ζητήματα, από το δημογραφικό ως το στεγαστικό και από την αγροτική πολιτική ως την κλιματική κρίση, η Ευρώπη στρέφεται στα… όπλα, πρόθυμη καθώς φαίνεται να θυσιάσει, μεταξύ άλλων, μεγάλο μέρος της πολιτικής συνοχής της τα χρόνια που θα ακολουθήσουν ως το 2034.
Σχολιάζοντας αυτή την επιστροφή -ή μήπως την περαιτέρω ενίσχυση- της Realpolitik ως κυρίαρχου δόγματος, ο Ρωμανός Γεροδήμος, καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής και Επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο του Bournemouth, έγραψε πολύ εύστοχα κατά τη γνώμη μου σε ένα από τα πρόσφατα newsletters του «το πρόβλημα βέβαια είναι ότι όταν εγκαταλείπεις τις αξίες σου για να μείνεις ασφαλής, τότε χάνεις και τις αξίες σου και την ασφάλεια σου».
Παρά το καθημερινό σφυροκόπημα από τη διεθνή επικαιρότητα η πολιτική που βασίζεται στις αξίες (value-based) δεν έχει ξοφλήσει. Το αντίθετο, αρκεί οι πολιτικές δυνάμεις που τις ενστερνίζονται να γίνουν περισσότερο αποτελεσματικές, εστιάζοντας στις πραγματικές ανάγκες, διατηρώντας στη λίστα των προτεραιοτήτων τα μεγάλα ζητήματα, όπως η κλιματική κρίση, που ξεπερνούν τις εκλογικές θητείες και οποιαδήποτε άλλα τεχνητά όρια. Και ρίχνοντας περισσότερες ματιές στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ:
«Έχοντας συνείδηση της πνευματικής και ηθικής κληρονομιάς της, η Ένωση βασίζεται στις αδιαίρετες και καθολικές αξίες της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της ισότητας και της αλληλεγγύης. Βασίζεται στις αρχές της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Θέτει το άτομο στο επίκεντρο των δραστηριοτήτων της, θεσπίζοντας την ιθαγένεια της Ένωσης και δημιουργώντας έναν χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης».
Αυτός είναι ο δρόμος όχι μόνο για να σωθεί η Δημοκρατία στις χώρες της Ευρώπης αλλά και να βγει ενισχυμένη από την κρίση που διέρχεται.