Ακαθάριστα οικόπεδα: Πιο βαριές «καμπάνες» για τους απείθαρχους

Με πιο βαριές «καμπάνες» συνολικού ύψους 2.500 ευρώ και 5.000 ευρώ αντίστοιχα, αλλά και με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών απειλούνται από φέτος οι ιδιοκτήτες οικοπέδων, αν δεν συμμορφωθούν με το νομοσχέδιο του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, που κατατέθηκε ήδη στη βουλή και αφορά τον υποχρεωτικό καθαρισμό οικοπέδων.

Οι δήμοι, ανά τη χώρα, άρχισαν να κινητοποιούνται, προτρέποντας τους ιδιοκτήτες οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων να καθαρίζουν τα ακίνητά τους από ξερά χόρτα, κλαδιά και άλλα εύφλεκτα υλικά, επισημαίνοντάς τους ότι η διαδικασία είναι υποχρεωτική. Οι προσδοκίες του υπουργείου για φέτος είναι μεγαλύτερες ως προς τη συμμόρφωση των ιδιοκτητών, φιλοδοξώντας ότι η υποβολή των αιτήσεων στην πλατφόρμα akatharista.gov.gr, που πέρυσι ξεπέρασαν τις 320.000 ως στις αρχές Ιουνίου 2025 να είναι πολύ περισσότερες.

Φέτος, η πλατφόρμα των οποίων αναμένεται να ανοίξει την 1η Απριλίου 2026, με την προθεσμία καθαρισμού και υποβολής της δήλωσης από τους ιδιοκτήτες να παρατείνεται έως τις 15 Ιουνίου 2026, ενώ το αρμόδιο υπουργείο θέτει νέες προθεσμίες, επιβολή προστίμου έως 2.500 ευρώ σε περίπτωση μη καθαρισμού και μη υποβολής δήλωσης στο Μητρώο, αλλά και χρηματική ποινή 5.000 ευρώ και ποινή φυλάκισης τουλάχιστον 6 μηνών για υποβολή ψευδούς δήλωσης.

Οι αλλαγές για τον καθαρισμό οικοπέδων εισάγονται στο νομοσχέδιο του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τίτλο «Ενεργή Μάχη», με έμφαση στην αναδιαμόρφωση του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας. Η νέα ρύθμιση που προωθείται έχει ως στόχο το Μητρώο να μην περιορίζεται μόνο στην καταγραφή των υποχρεώσεων των πολιτών κατά την αντιπυρική περίοδο αλλά να λειτουργήσει ως εργαλείο που θα συνδέεται με την υποβολή δηλώσεων, τους ελέγχους αλλά και τις παρεμβάσεις των αρμόδιων αρχών.

Οι ιδιοκτήτες, οι δήμοι και η Πυροσβεστική

Ειδικότερα, σύμφωνα με το νομοσχέδιο, οι ιδιοκτήτες ή υπόχρεοι καλούνται να προχωρήσουν σε καθαρισμό των οικοπέδων από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου, με υποχρέωση συντήρησης καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου. Το χρονοδιάγραμμα αυτό, εκτιμάται από το υπουργείο ότι δίνει επαρκές περιθώριο συμμόρφωσης και επιτρέπει καλύτερο επιχειρησιακό προγραμματισμό των ελεγκτικών μηχανισμών.

Στόχος της προωθούμενης ρύθμισης είναι οι δήμοι να ενημερώνουν τους ιδιοκτήτες των οικοπεδικών ή ακάλυπτων χώρων, να διενεργούν δειγματοληπτικούς ελέγχους επί των δηλώσεων και, όπου διαπιστώνεται παράβαση, θα μπορούν να προχωρήσουν σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό.

Από την πλευρά της η Πυροσβεστική Υπηρεσία θα παρεμβαίνει κατόπιν καταγγελιών, θα διενεργεί ελέγχους και θα επιβάλλει πρόστιμα και τις προβλεπόμενες κυρώσεις τόσο για τη μη υποβολή δήλωσης όσο και για τη μη τήρηση των μέτρων καθαρισμού, ενημερώνοντας παράλληλα τον οικείο δήμο για την άμεση αποκατάσταση.

Όσον αφορά στο επίπεδο των κυρώσεων, το νέο πλαίσιο εισάγει αναλογική κλιμάκωση. Για παράδειγμα σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης οι κυρώσεις θα είναι ηπιότερες αν ο ιδιοκτήτης έχει προχωρήσει σε καθαρισμό, ενώ βαρύτερες αν δεν έχει γίνει. Συγκεκριμένα, για τον μη καθαρισμό προβλέπεται πρόστιμο ανά τετραγωνικό μέτρο, ύψους ενός ευρώ, με κατώτατο όριο τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ, ενώ σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης αλλά διενέργειας καθαρισμού το πρόστιμο ανέρχεται στα 100 ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα μείωσης του προστίμου σε περίπτωση που ο ιδιοκτήτης διορθώσει άμεσα την παράβασή του.

Σημαντικό είναι το γεγονός ότι φέτος προβλέπεται ειδική μέριμνα για αδυναμία χρήσης ψηφιακών υπηρεσιών με σκοπό την πρόληψη ψηφιακού αποκλεισμού. Αυτό σημαίνει ότι θα υπάρχει ειδική διαδικασία για περιπτώσεις αδυναμίας υποβολής δήλωσης, όπου θα μπορεί να υποβληθεί με φυσικό τρόπο και να αποσταλεί με κάθε πρόσφορο μέσο στην αρμόδια υπηρεσία.

Ακόμη, όπως έγινε γνωστό, στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης ελήφθησαν υπόψη και οι παρατηρήσεις της ΚΕΔΕ και της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ), οι οποίες εστίασαν, αφενός, στην ανάγκη σαφήνειας ως προς το πεδίο εφαρμογής και τις κατηγορίες των υπόχρεων, στις οποίες εντάσσονται ρητά και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, και, αφετέρου, στην αποφυγή δυσανάλογων επιβαρύνσεων για ιδιοκτήτες που έχουν ήδη προβεί σε καθαρισμό ή αντιμετωπίζουν αντικειμενικές δυσχέρειες συμμόρφωσης.

Επί ποδός οι δήμοι

Οι αλλαγές που φέρνει το νέο πλαίσιο είναι ήδη σε γνώση των δήμων που και φέτος θα κληθούν να δώσουν τη μάχη της ενημέρωσης των ιδιοκτητών των οικοπέδων ή ακάλυπτων χώρων, της διενέργειας των δειγματοληπτικών ελέγχων επί των δηλώσεων. Αποτέλεσμα είναι οι αρμόδιοι αντιδήμαρχοι να ετοιμάζονται για όλη την παραπάνω διαδικασία, φροντίζοντας και για το προσωπικό που θα χρειαστούν.

Σύμφωνα με τον αντιδήμαρχο Υποδομών, Ευταξίας και Καθημερινότητας του Πολίτη Ωραιοκάστρου Δημήτρη Καρασαββίδη πλέον η διαδικασία στους δήμους είναι γνωστή και από τα μέσα Μαρτίου θα αρχίσει η ενημέρωση των ιδιοκτητών. «Πέρυσι ήταν μια καλή χρονιά στον δήμο Ωαριοκάστρου, καθώς μεγάλο μέρος των ιδιοκτητών φάνηκε ότι συμμορφώθηκε με τη νομοθεσία και καθάρισε τα οικόπεδα. Υπήρξε δηλαδή ανταπόκριση, η οποία οφείλονταν κυρίως στα πρόστιμα που προβλέπονται και εν τέλει επιβλήθηκαν όπου υπήρχε λόγος» τόνισε στη «ΜτΚ» ο κ. Καρασαββίδης.

«Φέτος», συνέχισε, «εκτίμησή μας είναι ότι θα ανταποκριθεί ακόμη μεγαλύτερος αριθμός ιδιοκτητών, καθώς ενημερωθήκαμε για τις αλλαγές και τον διπλασιασμό των προστίμων και θα ενημερώσουμε και τους υπόχρεους». Επίσης, ο αντιδήμαρχος ανέφερε ότι οι ιδιοκτήτες των οικοπέδων και άλλων χώρων κινητοποιήθηκαν και από τις καταγγελίες σε βάρος τους και φέτος αναμένεται να είναι πολύ περισσότερες. «Πέρυσι είχαμε δεκάδες καταγγελίες για ακαθάριστα οικόπεδα, που αναρτήθηκαν στην πλατφόρμα και επιβεβαιώσαμε με επιτόπιες αυτοψίες. Παράλληλα αναγκαστήκαμε να επιβάλουμε πρόστιμα που ανήλθαν σε περίπου 50.000 ευρώ. Ελπίζω να μην επαναλάβουν τα ίδια λάθη, γιατί στόχος μας δεν είναι να λειτουργούμε τιμωρητικά, αλλά να αντιληφθούν ότι ο καθαρισμός είναι βασική υποχρέωση τους, προκειμένου να αποτραπούν φωτιές και πυρκαγιές μέσα στο καλοκαίρι» επισήμανε ο κ. Καρασαββίδης.

Για ικανοποιητική ανταπόκριση από την πλευρά των υπόχρεων, κατά την περσινή περίοδο, έκανε λόγο ο αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος, Πρασίνου και Φιλοζωικής Πολιτικής Παύλου Μελά, Απόστολος Κοτσάνπαπας. «Κάναμε ότι προβλέπει ο νόμος και φέτος ετοιμαζόμαστε να κάνουμε το ίδιο με τους ιδιοκτήτες των οικοπέδων. Μπορεί ο δήμος να είναι σε μεγάλο μέρος αστικός, ωστόσο έχει αρκετές ανοιχτές εκτάσεις, κυρίως στην Ευκαρπία, οπότε με την κινητοποίησή μας υπήρξε και ανταπόκριση, όσον αφορά στις δηλώσεις καθαρισμού» υπογράμμισε.

Και αυτός με τη σειρά του εκτίμησε ότι φέτος περισσότεροι υπόχρεοι θα αναλάβουν τις ευθύνες τους, καθώς, όπως είπε, τα πρόστιμα είναι μεγαλύτερα και ξέρουν τον τρόπο να τα αποφύγουν. «Ούτε για μας είναι καλό να επιβάλουμε τα πρόστιμα, γιατί δεν είμαστε υπέρ των τιμωρητικών μέτρων, ωστόσο πρέπει να τηρήσουμε τις διαδικασίες που προβλέπει ο νόμος» επισήμανε ο κ. Κοντσάπαπας.

Σε εγρήγορση είναι και ο δήμος Λαγκαδά με τη δήμαρχο Νίκη Ανδρεάδου να τονίζει ότι η αντιπυρική περίοδος απαιτεί από όλους υπευθυνότητα, εγρήγορση και έμπρακτη συμμετοχή. Δήλωσε την ικανοποίησή της για την ανταπόκριση των δημοτών μας την περσινή χρονιά, καθώς, όπως είπε, «στον δήμο Λαγκαδά καταγράφηκαν 8.105 δηλώσεις καθαρισμού οικοπέδων, αριθμός αυξημένος κατά 80% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Το στοιχείο αυτό αποδεικνύει ότι η κοινωνία μας αντιλαμβάνεται τη σοβαρότητα του ζητήματος και συμβάλλει ενεργά στην πρόληψη». Η δήμαρχος ανέφερε ακόμη ότι «ο καθαρισμός των οικοπέδων και των ακάλυπτων χώρων, όπως και η απομάκρυνση ξερών χόρτων και κλαδιών, αποτελεί υποχρέωση που απορρέει από τη νομοθεσία, αλλά κυρίως πράξη ευθύνης απέναντι στους γείτονές μας, στην περιουσία μας και στο φυσικό περιβάλλον του τόπου μας».

Απηύθυνε μάλιστα έκκληση σε όλους τους ιδιοκτήτες να προχωρήσουν και φέτος έγκαιρα στις απαραίτητες ενέργειες, ώστε να μειωθεί στο ελάχιστο ο κίνδυνος πρόκλησης πυρκαγιάς ή ταχείας επέκτασής της. «Η πρόληψη είναι το ισχυρότερο “όπλο” μας και η συνεργασία δήμου και πολιτών είναι καθοριστικής σημασίας για ένα ασφαλές καλοκαίρι για όλους» υπογράμμισε η κ. Ανδρεάδου.

Τι προβλέπει η νέα ρύθμιση για τα οικόπεδα

Η νέα ρύθμιση του νομοσχεδίου του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή, μεταξύ άλλων προβλέπει:

1. Οι ιδιοκτήτες, νομείς, επικαρπωτές, μισθωτές και υπομισθωτές μεριμνούν από την 1η Απριλίου έως τη 15η Ιουνίου κάθε έτους για την εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού, καθώς και για τη συντήρηση έως το τέλος της αντιπυρικής περιόδου, προς αποτροπή κινδύνου πρόκλησης πυρκαγιάς ή ταχείας επέκτασής της, σε οικοπεδικούς και λοιπούς ακάλυπτους χώρους που βρίσκονται σε:

α) περιοχές εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων,

β) περιοχές εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο,

γ) εκτάσεις εντός ακτίνας 100 μέτρων από τα όρια οικισμών

δ) εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία, σύμφωνα με τον δασικό χάρτη της περιοχής.

Υπόχρεοι είναι τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, καθώς και οι φορείς του δημόσιου τομέα.

Από την πλευρά τους οι δήμοι θα πρέπει

• έως την 31η Μαΐου κάθε έτους, ενημερώνουν τους υπόχρεους για τις υποχρεώσεις καθαρισμού,

• να διενεργούν δειγματοληπτικούς ελέγχους από την 1η Ιουνίου και έως την 31η Οκτωβρίου, και, σε περίπτωση μη τήρησης της υποχρέωσης καθαρισμού, προχωρούν στην επιβολή των προβλεπόμενων προστίμων.

Οι υπηρεσίες του Πυροσβεστικού Σώματος, κατόπιν καταγγελιών, διενεργούν ελέγχους, ενώ σε περίπτωση μη τήρησης της υποχρέωσης καθαρισμού, επιβάλλουν τα πρόστιμα και ενημερώνουν τον δήμο για την ενέργεια αυτεπάγγελτου καθαρισμού.

*Δημοσιεύτηκε στη "ΜτΚ" στις 1/3/26