Κ. Παπαζάχος για σεισμό στο Άγιο Όρος: «Ο χθεσινός σεισμός επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα - Επιφύλαξη για έναν μεγαλύτερο»
«Το πρόβλημα στην περιοχή είναι ότι δεν έχουμε καμία καλή εικόνα από δεδομένα για την σεισμικότητα» είπε ο καθηγητής
Νέες ζημιές σε παλιά κτίρια και μονές προκάλεσε ο χτεσινοβραδινός σεισμός των 4,9 ρίχτες και οι μετασεισμοί που ακολούθησαν.
Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα στοιχεία από τη δόνηση προκλήθηκαν αρκετές ρωγμές σε παλιά κτήρια, ενώ ξεκόλλησε και ένα κομμάτι του πολυέλαιου της εκκλησίας, στο κονάκι της Μονής Εσφιγμένου. Ζημιές αναφέρθηκαν από μοναχούς σε παλιές σκήτες και κελιά. Μέχρι στιγμής εντοπίστηκαν νέες ρηγματώσεις στο αντιπροσωπείο της Ιεράς Μονής Εσφιγμενου και στο Βατοπέδι στο Συνοδικό.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να γίνουν αυτοψίες στα μοναστήρια, στις σκήτες και στα κελλιά του Αγίου Όρους για να καταγραφούν οι ζημιές.
Στην Αθωνική πολιτεία και στην επιστημονική κοινότητα αυτό που προκαλεί ανησυχία είναι η κόπωση των ιστορικών κτιρίων (Μονές, Σκήτες).
Οπως είπε ο καθηγητής Σεισμολογίας στο ΑΠΘ Κώστας Παπαζάχος, το πρόβλημα είναι πως τα κτίρια στην περιοχή είναι μνημειακά, ιστορικά, που δεν έχουν τα εχέγγυα της δομικής επάρκειας. Κατασκευάστηκαν με κάποιες οικοδομικές εμπειρικές τεχνικές που χρησιμοποιούσαν οι μοναχοί στην περιοχή του Αγίου Όρους, αλλά δεν έχουν την επάρκεια όπως ένα σύγχρονο κτίριο που χτίζεται στη Θεσσαλονίκη από μπετόν. Είναι κτίρια ευαίσθητα και αυτό κάνει το πρόβλημα αρκετά πιο δύσκολο.
Οι ζημιές του σεισμού του περασμένου Ιουνίου
Είναι χαρακτηριστικό πως από το μεγάλο σεισμό των 5,3 ρίχτερ τον Ιούνιο του 2025 είχε προκληθεί ζημιές σε τέσσερις μονές, στην Ιερά Μονή Ξενοφώντος, στην Ιερά Μονή Παντελεήμονος, στην Ιερά Μονή Σίμωνος Πέτρας και στην Ιερά Μονή Δοχειαρίου.
Στη Μονή Ξενοφώντος
O σεισμός του Ιουνίου του 2025 προκάλεσε έντονες ρωγμές στους τρούλους, τόσο στον κυρίως ναό, όσο και στη λιτή, ενεργοποιώντας και τις παλαιές ρωγμές, κυρίως σε τόξα που είχαν κλείσει. Οι ρωγμές, στις εσωτερικές τοιχογραφημένες επιφάνειες, προκάλεσαν, σε κάποια σημεία, ακόμα και αποκολλήσεις του ζωγραφικού στρώματος, έως και περιορισμένης κλίμακας πτώσεις επιχρισμάτων, με τοιχογραφίες. Αρκετές από αυτές τις ζημίες είχαν προκληθεί από τον σεισμό της 15ης Φεβρουαρίου 2025.
Στη ΝΔ πτέρυγα της μονής παρατηρήθηκαν μικρής κλίμακας ρωγμές, επί των τοιχογραφιών του παρεκκλησίου της Αγίας Ευφημίας. Στο νέο καθολικό, κτίσμα του 1819, με σύγχρονες τοιχογραφίες του ιερομονάχου Λουκά Ξενοφωντινού, σημειώθηκαν ασθενείς ρωγμές, κατά σημεία. Οι πρόσφατες εργασίες ενίσχυσης του μνημείου, με μεταλλικούς ελκυστήρες, απέτρεψαν περαιτέρω φθορές. Αντίθετα, έντονες ρηγματώσεις προκλήθηκαν στον εξωνάρθηκα του ναού (χωρίς τοιχογραφίες), το οποίο δεν είχε ενισχυθεί με ελκυστήρες.
Στη Μονή Δοχειαρίου
Το σημερινό καθολικό της μονής Δοχειαρίου χρονολογείται στο β΄ μισό του 16ου αι. αποτελώντας ανακατασκευή παλαιότερου κτίσματος του 12ου αι. Φέρει τοιχογραφίες του 1568 που αποδίδονται στον φημισμένο ζωγράφο της κρητικής σχολής, Τζώρτζη. Στους θόλους και στους δύο τρούλους της λιτής είχαν προκληθεί, κατά το παρελθόν, ρηγματώσεις. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους είχε εφαρμόσει σωστικά μέτρα, κυρίως με γάζες και κατά σημεία αρμολογήματα των ρωγμών. Οι ρηγματώσεις αυτές επιδεινώθηκαν με την σεισμική ακολουθία του τελευταίου έτους, περισσότερο όμως με τον σεισμό της 7ης Ιουνίου 2025.
Σημειώνεται ότι στην τράπεζα της μονής-κτίσμα του 1547, με κάτοψη σχήματος Τ, με τοιχογραφίες του 1676 και του 1700, ενεργοποιήθηκαν παλαιότερες ρωγμές αν και κλεισμένες με νεότερα κονιάματα. Επιπλέον σημειώθηκαν αποκολλήσεις ζωγραφικού στρώματος από τη φέρουσα τοιχοποιία. Επίσης, στο διαβατικό, τον διάδρομο που οδηγεί από το καθολικό στην τράπεζα, αλλά και στο χώρο της θαυματουργής εικόνας της Παναγίας Γοργοϋπηκόου, με τοιχογραφίες των πρώτων δεκαετιών του 18ου αιώνα, παρατηρήθηκε η εκ νέου διάνοιξη παλαιότερων ρωγμών στο περίγραμμα των τυμπάνων των τόξων.
Στις Μονές Παντοκράτορος και Σίμωνος Πέτρα
Στη Μονή Παντοκράτορος η αυτοψία του περασμένου Ιουνίου κατέγραψε την κατάσταση των τοιχογραφιών του καθολικού και στα παρεκκλήσια της Μονής.
Στη μονή Σίμωνος Πέτρα από το σεισμό των 5,3 ρίχτρ σημειώθηκαν βλάβες στη κεντρική πτέρυγα και σε σημεία τοιχογραφιών.
