Γράφει
Αργύρης Αργυριάδης
Κάθε νέο έτος νοηματοδοτεί μία νέα αρχή. Σε ατομικό, τοπικό και συλλογικό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό δεν λείπουν οι συζητήσεις στον δημόσιο διάλογο για τον ρόλο και την προοπτική της Θεσσαλονίκης. Θα παραμείνει ένας «φτωχός συγγενής»; Θα συνεχίσει να διαμαρτύρεται ότι είναι «έξω από τα συστήματα εξουσίας»; Θα βάλει αενάως κατά του «Αθηνοκεντρικού κράτους»;
Τελικά, το πρόβλημα είναι μόνον η υστέρηση της Θεσσαλονίκης ή η συνολική δομή του Ελληνικού κράτους; Μήπως βλέποντας το δένδρο («κράτος Αθηνών») χάνουμε το δάσος (δομές εξουσίας και αναδιανομής αυτής);
Μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, η ατάκα που έβγαινε από τα χείλη πολιτικών και πολιτικολογούντων ήταν ότι η «Θεσσαλονίκη θα γίνει η πόλη των ανοιχτών οριζόντων».
Πράγματι, η γεωγραφική της θέση (επίνειο των Βαλκανίων, καθώς αποτελεί κύριο λιμενικό κόμβο (gateway port), που συνδέει την ενδοχώρα των Βαλκανίων με το Αιγαίο και την Κεντρική Ευρώπη) και η ιστορική της διαδρομή (σταυροδρόμι λαών και πολιτισμών) προσιδιάζουν σε κάτι περισσότερο από αυτό που έζησε μεταπολεμικά: Μία πόλη περίκλειστη σε λογική «Ακρίτα» έναντι των γειτονικών της λαών.
Ωστόσο, βαδίζοντας στην τέταρτη δεκαετία από τις κοσμοϊστορικές αλλαγές που σηματοδότησε η πτώση του Τείχους του Βερολίνου δεν άλλαξαν πολλά και σίγουρα η πόλη δεν έγινε πρωταγωνίστρια των Βαλκανίων. Μόλις πρόσφατα, μάλιστα, έπαυσε να είναι εσωστρεφής και έγινε τουριστικός πόλος για τις γείτονες χώρες. Ποτέ, όμως, δεν έγινε πύλη των Βαλκανίων ούτε απέκτησε ανοιχτούς ορίζοντες. Για ποιους λόγους;
Πρώτα-πρώτα, γιατί πληρώνει τόσο η Θεσσαλονίκη όσο και όλη η Ελληνική περιφέρεια τον πολιτικό υδροκεφαλισμό και τη λούμπεν ημεδαπή επιχειρηματικότητα. Ο πολιτικός υδροκεφαλισμός βαφτίστηκε «επιτελικό κράτος» και απομυζάει πόρους και αρμοδιότητες από την περιφέρεια. Πολιτική ακριβώς αντίθετη από αυτή που θα έπρεπε να ακολουθούμε ως χώρα.
Αντί να μεταφέρουμε εξουσίες (όχι μόνον αρμοδιότητες) στην περιφέρεια, θεωρούμε λύση να μεταφέρουμε ακόμη και τις πολεοδομίες από τους δήμους σε κεντρική κρατική δομή (Εθνικός Οργανισμός Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης).
Συνεπώς, το πρόβλημα δεν είναι μόνον ποια έργα γίνονται στην πόλη και με ποιους ρυθμούς γίνονται, αλλά γιατί δεν έχει η ίδια η πόλη την εξουσία (πόρους και αρμοδιότητα) να προγραμματίσει και δημιουργήσει το δικό της μέλλον. Και δυστυχώς ό,τι ισχύει για τη Θεσσαλονίκη ισχύει για όλη την Ελλάδα.
Δεύτερος βασικός λόγος, η έλλειψη πολυεπίπεδων συνδυαστικών δράσεων. Δηλαδή η έλλειψη συνεργειών προσώπων, φορέων, επιχειρήσεων. Δεν είναι τυχαίο ότι από την πόλη απουσιάζουν τα μεγάλα, τοπικά, επιχειρηματικά σχήματα σε όλους τους τομείς (από τον τομέα των υπηρεσιών μέχρι την μεταποίηση και τη βιομηχανική παραγωγή).
Προφανώς, το ίδιο ισχύει στον τομέα της πολιτικής, αλλά και της αυτοδιοίκησης. Δεν θυμάμαι κάποια κοινή διακομματική πρωτοβουλία των βουλευτών της πόλης για ένα κρίσιμο ζήτημα (λ.χ. «νέα ΔΕΘ» ή επέκταση του Μετρό στα δυτικά) ούτε βέβαια των τοπικών δημάρχων (λ.χ. ένα άτυπο συμβούλιο μητροπολιτικής διοίκησης μέχρι επιτέλους η πολιτεία να θεσμοθετήσει ένα).
Ας ελπίσουμε ότι το νέο έτος θα φέρει ουσιαστικές αλλαγές. Κυρίως σε πολιτικές, νοοτροπίες και νόρμες συμπεριφοράς. Το έχουμε ανάγκη.
Καλή χρονιά!