Ο κύκλος έκλεισε, ας ανοίξει η συζήτηση... Του Θανάση Παππά

- Newsroom

Του Θανάση Παππά

Η Ελένη Ζωγράφου, η κόρη του αρχιτέκτονα Λύσανδρου Καυταντζόγλου, παραχώρησε την περιουσία της στο δημοτικό
νοσοκομείο για να νοσηλεύονται δωρεάν άποροι ασθενείς.

Στην Εθνική ευεργέτιδα έπρεπε /πρέπει να συμπεριφερθεί η πόλη με ευγνωμοσύνη και χειρονομίες που να τιμούν αυτή αλλά και τον
αρχιτέκτονα πατέρα της. 

Όπως είναι γνωστό η περιοχή παρουσιάζει ιδιαίτερο πολιτιστικό ενδιαφέρον και σωρευμένο πλούτο καθώς σε αυτή βρίσκονται τα ανατολικά βυζαντινά τείχη, τα ιστορικά κοιμητήρια της Ευαγγελίστριας, των Διαμαρτυρομένων και των Αρμενίων αλλά και νεότερα μνημεία, όπως το διατηρητέο νοσοκομείο "Άγιος Δημήτριος", οι "Κήποι του Πασά"
κι ο πολυχώρος πολιτισμού "Ισλαχανέ".

Από πολλά σημεία της περιοχής προσφέρεται μια μοναδική θέα προς τα μνημεία, την Άνω Πόλη καθώς και προς τον μοναδικό ορίζοντα της Θεσσαλονίκης. Το απέραντο γαλάζιο και τον Όλυμπο.

Διαχρονικά στο Δήμο Θεσσαλονίκης η περιοχή αυτή βρέθηκε στο επίκεντρο, με σκοπό την αναβάθμιση της και την επίλυση δομικών
προβλημάτων της ευρύτερης περιοχής.

Άλλωστε με το ιδιαίτερο πολιτιστικό και τουριστικό ενδιαφέρον της, έχει καταστεί πόλος έλξης για τους πολίτες και τους επισκέπτες.

ΠΡΩΤΟ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑ

Το 2009 ο Δήμος Θεσσαλονίκης προέκρινε διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για την εκπόνηση μελετών πολεοδομικής-κυκλοφοριακής-περιβαλλοντικής ανάπλασης της ευρύτερης περιοχής.

Δεν προχώρησε το θέμα, παρέμειναν οι διατυπωμένες ιδέες των μελετητών και ανεπίλυτα όλα τα προβλήματα σε θεματικές που είχαν ανακύψει.

Η αναβάθμιση της περιοχής κατά μήκος των τειχών, στη λεγόμενη περιοχή οδού Κάστρων, η εξυγίανση και βελτίωση των Κοιμητηρίων της Ευαγγελίστριας, η αναβάθμιση των κήπων του Πασά, η εύρεση εναλλακτικής πρόσβασης για την περιφερειακή οδό, η αποσυμφόρηση του ‘’κόμβου’’ στην παλιά εκκλησία του Αγίου Παύλου, η επίλυση των κυκλοφοριακών προβλημάτων στον κόμβο Ευαγγελίστριας - Ολυμπιάδος και όλα όσα είχε στο σκεπτικό της η προκήρυξη του διαγωνισμού της περιόδου 2007-2009 παρέμειναν στο τραπέζι.

Το μόνο που αχνόφεγγε εκείνες τις εποχές για την οδό Κάστρων ήταν η σκέψη να γίνει δρόμος , ώστε να αποσυμφορηθεί η οδός Ε.
Ζωγράφου!

Ευτυχώς η κατάσταση παρέμεινε ως είχε, μια περιοχή δηλαδή σε πλήρη υποβάθμιση και χώρος στάθμευσης κατά μήκος των βυζαντινών τειχών.

ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑ

Προϊόντος του χρόνου το 2018-2019 μέσω της δωρεάς Νιάρχου αναπτύσσεται ένα πρόγραμμα, που μεταξύ άλλων περιλαμβάνει την
ανάπλαση της περιοχής οδού Κάστρων.

Ανάπλαση που εντασσόταν σε ένα γενικότερο πρόγραμμα εκείνης της περιόδου και εκείνης της διοίκησης.

Έτσι η ανάπλαση της οδού Κάστρων ήθελε να δημιουργήσει έναν νέο δημόσιο χώρο, ένα πεζόδρομο-περίπατο κατά μήκος των Βυζαντινών Τειχών.

Σύνδεσε την κάτω με την την Άνω Πόλη και τα σημαντικότερα μνημεία που εκτείνονται από την οδό Ελένης Ζωγράφου έως το Νοσοκομείο «Άγιος Δημήτριος, από τη ζώνη μεταξύ των ανατολικών τειχών, του μηχανουργείου Αξυλιθιώτη και των ιστορικών κοιμητηρίων.

Το χρονικό διάστημα για την υλοποίηση του έργου ήταν ασφυκτικό και έπρεπε να συντελεστούν απαλλοτριώσεις(μαρμαράδικο) , συνεννοήσεις με τους ιδιοκτήτες των Κοιμητηρίων και άλλα συναφή θέματα.

Το πρόγραμμα ‘’Σταύρος Νιάρχος’’ δεν επέτρεπε καθυστερήσεις, υπαναχωρήσεις και το σχέδιο υλοποιήθηκε κατά γράμμα. Σήμερα
αποτελεί ένα τόπο επίσκεψης και αναψυχής, δίνει πνοή στην περιοχή, αναδεικνύει και ‘’συνομιλεί’’ με το Ισλαχανέ.

ΤΡΙΤΟ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑ

Αναπότρεπτα η οδός Ελένης Ζωγράφου, στην κατάσταση που ήταν είχε ανάγκη από ριζική μεταμόρφωση και ένταξη των μορφολογικών και αρχιτεκτονικών στοιχείων της στην περιβάλουσα περιοχή, ως ένα κομμάτι στη λογική της συνολικής αναβάθμισης.

Είχε προηγηθεί και η πλήρης ανακατασκευή της Αποστόλου Παύλου, από την Ροτόντα μέχρι την Ολυμπιάδος στο πλαίσιο των αρχαιολογικών περιπάτων, με την ταυτόχρονη πεζοδρόμηση της, για να αναπνεύσει η περιοχή.

Η τότε διοίκηση Μπουτάρη, πρόκρινε την εκπόνηση μελέτης από την Διευθυνση Βιώσιμης Κινητικότητας για την ανακατασκευή και βελτίωση της λειτουργικότητας και της εικόνας της οδού, λαμβάνοντας υπόψη την ιστορικότητα της περιοχής. Εκπονήθηκε η αριθμ.44/2018 μελέτη, προϋπολογισμού 1.250.000,00 €.

Το αντικείμενο της μελέτης αυτής καθορίστηκε στην τεχνική περιγραφή.

‘’Σύμφωνα με τη μελέτη, θα πραγματοποιηθεί η ολική ανακατασκευή της οδού Κάστρων, με την αντικατάσταση του υφισταμένου προκατασκευασμένου κρασπέδου με νέο γρανιτικό κράσπεδο διαστάσεων 50Χ15Χ25 εκ., αποξήλωση του ασφαλτικού οδοστρώματος και ανακατασκευή του με οπλισμένο σκυρόδεμα και επίστρωση με γρανιτικούς κυβόλιθους διαστάσεων 15Χ15Χ20 εκ.
Η ανακατασκευή των πεζοδρομίων εκατέρωθεν με ορθογώνιες γρανιτόπλακες φυσικού χρώματος, η επίστρωση των δεδροδόχων με γρανιτοκυβόλιθους 10Χ10Χ10 πορφυρού χρώματος ώστε να δημιουργείται τελική επιφάνεια βατή από τους πεζούς και τέλος η τοποθέτηση σε όλο το μμήκος εκατέρωθεν της οδού μεταλλικών αποτρεπτικών εμποδίων.’’

Κάπου εδώ ολοκληρώνεται και η θητεία της διοίκησης Μπουτάρη.

Η νέα ΔΙΟΙΚΗΣΗ. ‘’ΜΙΑ νέα ΣΕΛΙΔΑ’’ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ.

Πραγματοποιήθηκαν οι δημοτικές εκλογές του 2019 και την δημαρχία ανέλαβε η διοίκηση Ζέρβα.

Παρά το γεγονός πως ακύρωσε αμέσως όλα τα βασικά έργα (πεζοδρόμηση Αγίας Σοφίας, πλατεία μνήμης -Ελευθερίας κ.α.)
παραδόξως διατήρησε και δημοπράτησε την μελέτη αυτή.

Μάλιστα ο δήμαρχος είχε τονίσει εμφατικά πως ‘’αλλάζει όψη η περιοχή γύρω από τα ιστορικά κοιμητήρια της Ευαγγελίστριας, στο κέντρο της πόλης’’ και διαβεβαίωνε πως‘’ με τα έργα που πρόκειται να υλοποιηθούν θα εξασφαλιστούν συνθήκες
ασφαλών μετακινήσεων για πεζούς και οδηγούς.’’

Έτσι με βάση την μελέτη που είχε εκπονηθεί, μετά από δημόσιο μειοδοτικό διαγωνισμό, με την υπ ́αριθ. 682/31-07-2020 Α.Ο.Ε.
κατακύρωσης του διαγωνισμού, το έργο ανατέθηκε σε τεχνική εταιρεία, η οποία προσέφερε έκπτωση 60,10% στις τιμές της μελέτης.
Το ποσό της υπογραφείσας σύβασης ανήλθε στα 498.694,62 € με ΦΠΑ και η προθεσμία περάτωσης του έργου ήταν 12 μμήνες (έως
07/04/2022).

Αξιοσημείωτο (και απορίας άξιο) γεγονός είναι πως η σύμβαση, σύμφωνα με το δελτίο τύπου ‘’υπογράφηκε παρουσία του τεχνικού
συμβούλου του Δημάρχου Δημήτρη Μήτρου. Τα έργα θα εκτελούνται τμηματικά, ώστε να διασφαλίζεται κάθε φορά άνετη πρόσβαση στο νοσοκομείο’’.

Συμπερασματικά η υλοποίηση της μελέτης αφέθηκε στα χέρια της νέας διοίκησης, που προέκρινε την αναγκαιότητα και προσπάθησε να υλοποιήσει το έργο.

Δήμαρχος και τεχνικός σύμβουλος το 2020,με την ‘’αναδιοργανωμένη υπηρεσία’’ της Βιώσιμης Κινητικότητας επι τω έργω.

Όμως έγκαιρα και πιεστικά τα μηνύματα από την υλοποίηση του έργου δεν ήταν ελπιδοφόρα και πολλοί τόνιζαν πως καλή η ανάπλαση αλλά ο τρόπος κατασκευής είναι εξαιρετικά άτεχνος και δημιουργεί επικίνδυνες καταστάσεις...

Πλήθος δημοσιευμάτων και αντιδράσεις Φορέων και πολιτών, έπρεπε να κινητοποιήσουν τους αρμόδιους, αν και ο τρόπος κατασκευής ήταν δια γυμνού οφθαλμού μη ενδεδειγμένος.

ΠΕΡΙ ΚΥΒΟΛΙΘΙΚΩΝ

Στο Δήμο Θεσσαλονίκης αλλά και σε άλλες πόλεις τα κυβολιθικά είναι συνηθισμένα και δίνουν άλλη διάσταση στο αστικό περιβάλλον. Όταν δε αναφερόμαστε σε περιοχές κάλλους είναι επιβεβλημένα.

Πολλές παρεμβάσεις πολλών διοικήσεων ήταν έντεχνες, επιτυχείς και δεν δημιούργησαν προβλήματα.

2018_Κυβολιθικό στη πλατεία Φαναριωτών

Η ίδια διοίκηση Ζέρβα, με μελέτες που προϋπήρχαν υλοποίησε το έργο ανάπλασης στο Καπάνι.

Για το έργο της οδού Ε. Ζωγράφου, που όλοι γνώριζαν πως αποτελεί συνδετήρια οδό με τον περιφερειακό και το δημοτικό νοσοκομείο, ήταν αυταπόδεικτο πως η μελέτη έπρεπε να υλοποιηθεί έντεχνα, χωρίς αστοχίες και παρεκκλίσεις. Ακόμα και αν η μελέτη είχε ‘’ψεγάδια’’ έπρεπε να παρέμβουν για άρτια υλοποίηση με τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων.

Εν τούτοις -σαν να μη συνέβαινε τίποτα- σε συνεδριάσεις της Οικονομικής Επιτροπής ενέκριναν λογαριασμούς και
ανακεφαλαιωτικούς πίνακες, συμπληρωματικές συμβάσεις και αντικατάσταση των υλικών.

Λόγου χάρη στον 3ος ΑΠΕ αναφέρονται πως:
‘’Οι παράγοντες που οδήγησαν στην ανάγκη σύναψης Συμπληρωματικής Σύμβασης, είναι αρχικά το γεγονός ότι κατά την κατασκευή του έργου απαιτήθηκε η τοποθέτηση κυβολίθων διαφορετικών διαστάσεων από αυτούς που είχαν προβλεφθεί, λόγω έλλειψης στην αγορά, με αποτέλεσμα αυτό να επιφέρει μια προσαύξηση στις επιμετρήσεις του έργου. Αυτό είχε ως συνέπεια και την αύξηση
της ποσότητας των σκυροδεμάτων που απαιτήθηκαν για την ορθή κατασκευή του δρόμου’’.

Έτσι τελικά η παρέμβαση ολοκληρώθηκε άτεχνα, εκ κατασκευής ήταν προβληματική αφού έγινε αντικατάσταση βασικών υλικών,
τοποθετήθηκαν χύδην κυβόλιθοι ακατάλληλοι και κυρίως σε όλη την διαδικασία -σαν να μη συμβαίνει τίποτα- εγκρίθηκαν συμπληρωματικές συμβάσεις, αντικατάσταση βασικών υλικών. ‘’Ολοκληρώθηκε’’ ένα κακοκατασκευασμένο, ένα προβληματικό έργο, το οποίο πληρώθηκε και εν τέλει παραλήφθηκε!

ΠΛΙΝΘΟΙ ΚΑΙ ΚΕΡΑΜΟΙ ΑΤΑΚΤΩΣ ΕΡΡΙΜΜΕΝΑ

Η κατάληξη, ο βίος και η πολιτεία της διοίκησης Ζέρβα είναι γνωστή. Δεν ήταν απαραίτητο να δημιουργήσουν αυτά τα ‘’ήσσονος σημασίας’’ προβλήματα για να φουντάρει το καράβι.

Για το συγκεκριμένο πρόβλημα η διοίκηση Αγγελούδη έχοντας επίγνωση της περιοχής και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της,
επιχείρησε στην αρχή με κάποιες παρεμβάσεις στο πλακόστρωτο να μετριάσει κάπως το πρόβλημα της προσβασιμότητας, με πενιχρά όμως αποτελέσματα.

Τελικά για την επούλωση της αχρείαστης πληγής η εκ νέου ασφαλτόστρωση, για την ομαλοποίηση της κατάστασης, ήταν
μονόδρομος.

Όμως οι συντελεστές/αυτουργοί της απίστευτης κακοτεχνίας την προσπάθεια επούλωσης του κακότεχνου κυβολιθικού την ονομάτισαν ‘’τεχνικό φιάσκο’’ παραδεχόμενοι πως ‘’τουλάχιστον πριν ο δρόμος ήταν δύσβατος αλλά ήταν όμορφος. Τώρα είναι δύσβατος και άσχημος. Μετά από λίγο καιρό θα αποφασισθεί ότι είναι άκρως απαραίτητη η ασφαλτόστρωση μέχρι την είσοδο του νοσοκομείου’’.

Επι πλέον ανενδοίαστα ισχυρίζονταν ότι ‘’ήταν λάθος ότι εφαρμόστηκε η μελέτη που ενέκριναν στενοί συνεργάτες του
σημερινού Δημάρχου’’.

Αντί να απολογούνται καθώς ούτε ένα κυβολιθικό δεν ήταν σε θέση να υλοποιήσουν, επιρρίπτουν τις ευθύνες κατασκευής στην προηγούμενη διοίκηση που είχε εγκρίνει την μελέτη!

Η χειρότερη όμως υπηρεσία που προσέφεραν είναι πως απαξίωσαν στα μάτια του κόσμου την διαμόρφωση δημοσίων χώρων με
κυβολιθικά, επιτρέποντας σε ορισμένους, που είναι εθισμένοι στους νεοελληνικούς ‘’νεωτερισμούς’’ να απαξιώνουν την αισθητική και την καλαισθησία.

Τα ερωτήματα που τίθενται για την μεταχείριση της Ελένης Ζωγράφου είναι ρητορικά πλέον.

Γιατί δεν υλοποίησαν το έργο όπως λόγου χάρη στο Καπάνι?

Γιατί άφησαν να εξελιχθεί σε φιάσκο?

Γιατί παρέλαβαν ένα κακότεχνο έργο?

Όμως ας διατηρήσουμε την εικόνα μιας ευρωπαϊκής πόλης, οι κάτοικοι της οποίας ανέχονται τα κυβολιθικά. Αυτή η εικόνα απαντάται σε όλη την κεντρική Ευρώπη και όχι μόνο.

Μπορεί να μας χρειαστεί...